22 sierpnia 2022 r. radni Rady Miejskiej Wrocławia – Maciej Zieliński, Piotr Uhle oraz Jolanta Niezgodzka – skierowali do Prezydenta Wrocławia interpelację dotyczącą podręcznika „Historia i teraźniejszość” autorstwa prof. Wojciecha Roszkowskiego, dopuszczonego do użytku szkolnego przez Ministerstwo Edukacji i Nauki. Odpowiedź została udzielona 5 września 2022 r. przez Departament Edukacji.
Treść interpelacji (PDF)
Odpowiedź na interpelację (PDF)
Apel o reakcję w sprawie podręcznika
W interpelacji radni wyrazili głębokie zaniepokojenie możliwością korzystania z podręcznika „Historia i teraźniejszość” w szkołach prowadzonych przez Gminę Wrocław. Wskazali, że treści zawarte w publikacji mogą być nieobiektywne i krzywdzące dla części uczniów.
– Mocno zaniepokojeni wizją korzystania z podręcznika „Historia i teraźniejszość” Wojciecha Roszkowskiego (…) apelujemy do Pana Prezydenta o zwrócenie się do kadry pedagogicznej z przypomnieniem o tym, że to w rękach nauczycielek i nauczycieli leży decyzja o wyborze metod i narzędzi pracy z uczennicami i uczniami – napisali radni.
W piśmie podkreślono, że szkoły powinny być przestrzenią bezpieczną, otwartą i wolną od treści wykluczających. Zdaniem autorów interpelacji podręcznik przedstawia zniekształcony obraz historii i współczesności oraz zawiera treści mogące utrwalać uprzedzenia.
– Podręcznik przygotowany przez autora jest bowiem skonstruowany na fałszywym przekazie – przedstawia zniekształcony, nieprawdziwy, a w wielu przypadkach krzywdzący obraz historii, teraźniejszości oraz społeczeństwa – wskazano w interpelacji.
Radni zwrócili się do Prezydenta z prośbą o zajęcie stanowiska oraz przypomnienie nauczycielom o ich autonomii w zakresie wyboru podręczników i materiałów dydaktycznych.
Stanowisko Departamentu Edukacji
W odpowiedzi Dyrektor Departamentu Edukacji Jarosław Delewski wskazał, że podziela stanowisko radnych, iż treść podręcznika może budzić kontrowersje.
– Podzielam Państwa stanowisko, że treść podręcznika (…) może budzić kontrowersje – czytamy w odpowiedzi.
Jednocześnie podkreślono, że zgodnie z art. 22aa ust. 1 ustawy o systemie oświaty nauczyciel może zdecydować o realizacji programu nauczania z zastosowaniem podręcznika, materiału edukacyjnego lub bez jego użycia. Organ prowadzący szkołę – czyli gmina – nie ma kompetencji do rekomendowania korzystania lub niekorzystania z konkretnych podręczników.
– Organ prowadzący nie ma kompetencji, aby rekomendować korzystanie lub niekorzystanie z podręczników ani innych pomocy dydaktycznych – wskazano w piśmie.
Przypomniano również, że sprawowanie nadzoru pedagogicznego należy do kuratora oświaty, zgodnie z ustawą Prawo oświatowe.
Publiczne stanowisko Prezydenta Wrocławia
W odpowiedzi poinformowano, że stanowisko Prezydenta Wrocławia w tej sprawie zostało opublikowane 22 sierpnia 2022 r. w mediach społecznościowych oraz na stronie facebookowej Biura Prasowego Urzędu Miejskiego.
W opublikowanym oświadczeniu Prezydent Wrocławia wyraził krytyczną opinię na temat podręcznika, wskazując, że jest on „nienaukowy” i „propagandowy”, a zawarte w nim treści mogą wykluczać i krzywdzić określone grupy społeczne.
– Podręcznik ten jest nienaukowy, a propagandowy, jest wykluczający i szerzy niechęć wobec określonych grup społecznych – czytamy w stanowisku Prezydenta.
Jednocześnie Prezydent podkreślił zaufanie do nauczycieli i ich profesjonalizmu, wskazując, że to oni podejmują decyzje dotyczące wyboru podręczników i metod pracy z uczniami.
Autonomia nauczycieli i granice kompetencji samorządu
Interpelacja dotyczyła roli samorządu w reagowaniu na kontrowersje wokół treści edukacyjnych dopuszczonych do użytku szkolnego. Z odpowiedzi wynika, że choć władze miasta wyraziły krytyczne stanowisko wobec podręcznika, nie posiadają formalnych kompetencji do ingerowania w decyzje nauczycieli ani do wprowadzania rekomendacji w tym zakresie.
Sprawa ta wpisuje się w szerszą debatę o granicach autonomii szkoły, odpowiedzialności państwa za treści edukacyjne oraz roli samorządu w kształtowaniu przestrzeni bezpiecznej i otwartej dla uczniów w szkołach prowadzonych przez Wrocław.