Interpelacja: Zwiększenie intensywności działań Gminy Wrocław przeciw nienawistnym napisom w przestrzeni publicznej
26 lipca 2019 r. grupa radnych Rady Miejskiej Wrocławia – Dorota Galant, Tadeusz Grabarek, Jolanta Niezgodzka, Magdalena Razik-Trziszka oraz Piotr Uhle – skierowała interpelację do Prezydenta Wrocławia w sprawie zwiększenia intensywności działań miasta przeciw nienawistnym napisom w przestrzeni publicznej. Odpowiedź została udzielona 13 sierpnia 2019 r. przez Departament Spraw Społecznych.
Treść interpelacji (PDF)
Odpowiedź na interpelację (PDF)
Reakcja na wydarzenia i skalę zjawiska
Interpelacja była bezpośrednio związana z wydarzeniami z 25 lipca 2019 r. na wrocławskim osiedlu Kleczków, gdzie doszło do brutalnego pobicia jednego z mieszkańców po wyrażeniu krytycznej opinii o homofobicznym napisie na murze. Sprawca groził ofierze śmiercią.
– To poruszające wydarzenie nie pozwala pozostawić bez poruszenia sprawy, od której się ono zaczęło, tzn. nienawistnych napisów – wskazali radni.
W piśmie podkreślono, że w ostatnich latach widoczna jest eskalacja agresji werbalnej i fizycznej, a liczba napisów ksenofobicznych, homofobicznych czy antysemickich w przestrzeni Wrocław jest znacząca. Radni zwrócili uwagę, że szybkie usuwanie takich treści może ograniczać ich społeczne oddziaływanie oraz zniechęcać sprawców.
– Szybkie usunięcie napisów zmniejsza prawdopodobieństwo, że obok pojawią się kolejne – argumentowano w interpelacji, przywołując przykład polityki niemieckiej spółki Deutsche Bahn, zobowiązującej do usuwania graffiti w ciągu 24–72 godzin.
Pytania o terminy i system zgłoszeń
Radni zadali Prezydentowi trzy pytania. Dotyczyły one m.in. czasu, w jakim – zdaniem władz miasta – powinny być usuwane nienawistne napisy z mienia komunalnego, możliwości wprowadzenia krótkiego, określonego terminu (np. 3–5 dni), działań skracających czas reakcji oraz ewentualnego wykorzystania aplikacji MAM Wrocław do zgłaszania takich przypadków.
– W ciągu ilu dni od zgłoszenia (…) powinny być usuwane z mienia komunalnego nienawistne napisy? – zapytali radni.
W interpelacji wskazano również, że skuteczne narzędzie do zgłaszania lokalizacji i dokumentacji zdjęciowej napisów mogłoby usprawnić reakcję odpowiednich służb miejskich.
Działania miasta i Wrocławskie Centrum Sprawiedliwości Naprawczej
W odpowiedzi podkreślono, że usuwanie przejawów mowy nienawiści realizowane jest niezwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia, z jednoczesnym poszanowaniem obowiązującego prawa. Miasto współpracuje w tym zakresie z Wrocławskim Centrum Sprawiedliwości Naprawczej (WCSN), działającym w strukturze Wrocławskiego Centrum Integracji.
– Usuwanie aktów mowy nienawiści w ramach WCSN następuje bezwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia, z zachowaniem procedury związanej z ideą sprawiedliwości naprawczej – wskazano w odpowiedzi.
Od 2016 r. w ramach tego zadania usunięto już ponad 1500 elementów mowy nienawiści, z czego w samym 2019 r. blisko 600. Procedura obejmuje nie tylko fizyczne usunięcie napisu, ale także – w miarę możliwości – działania naprawcze podejmowane przez sprawców, np. poprzez wykonywanie prac społecznych.
Jednocześnie zaznaczono, że w niektórych przypadkach czas reakcji może wynikać z uwarunkowań prawnych i technicznych, np. konieczności zabezpieczenia dowodów przez Policję czy uzgodnień z właścicielem nieruchomości.
Edukacja i prewencja
W odpowiedzi opisano również działania o charakterze edukacyjnym i informacyjnym. W 2019 r. organizowano spotkania i szkolenia dla dyrektorów instytucji kultury i sportu, pracowników jednostek miejskich, aktywistów społecznych oraz radnych osiedlowych. Celem tych działań było usprawnienie systemu zgłaszania, monitorowania i reagowania na przejawy mowy nienawiści.
Miasto wskazało także na utworzenie ogólnodostępnej strony internetowej z formularzem zgłoszeniowym WCSN oraz plan włączenia funkcjonalności zgłaszania takich incydentów do aplikacji miejskiej w ramach prac nad Strategią Cyfryzacji.
Wspólna odpowiedzialność za przestrzeń publiczną
Z odpowiedzi wynika, że władze miasta deklarują determinację w przeciwdziałaniu mowie nienawiści oraz rozwijaniu narzędzi zgłoszeniowych i edukacyjnych. Jednocześnie podkreślono złożoność procedur i konieczność działania w granicach obowiązującego prawa.
Interpelacja radnych, w tym Piotra Uhle, była wyrazem oczekiwania na zdecydowane i szybkie działania w obliczu narastającego problemu nienawistnych treści w przestrzeni publicznej. Debata ta dotyczy nie tylko kwestii estetyki miasta, ale przede wszystkim bezpieczeństwa i jakości życia jego mieszkańców.
